Achtergrond

Ik ben Monica Overdijk (geb.1968) en afgestudeerd aan de Rietveld Academie in Amsterdam in 2007. Daarvoor heb ik de KABK in Den Haag gedaan. Mijn interesse en werkervaring liggen op het gebied van de portretkunst. Ik heb lang als portretfotografe gewerkt voor o.a. Haags Straatnieuws en Z! De Amsterdamse Straatkrant. Maar uiteindelijk vond ik het werken met de camera te afstandelijk. Omdat ik niet alleen naar mijn modellen wil kijken maar ze ook graag wil ‘aanraken’, ben ik mijn foto’s gaan natekenen. Ik doe dat puntje voor puntje met kleurpotlood op papier. Het is mijn uitdrukkingsvorm geworden binnen mijn kunstenaarschap. Ik exposeer en publiceer regelmatig en werk daarbij vaak samen met mijn man, schrijver-journalist Ferry Wieringa.

 

Thematiek

Mijn thema’s hebben te maken met mijn kindertijd en mijn familie. Mijn vader komt uit een gezin van dertien kinderen. Ze groeiden op in armoede met een streng gelovige vader die erg bang was voor autoriteit. Negatieve overtuigingen als dat je klein, nietig en zondig bent, drukten een stempel op de familie. Generaties lang zijn zaken niet goed opgelost. Ze belemmeren ook mij om vooruit te komen. Via de kunst onderzoek ik dat onderdrukkende verleden in een poging er van los te komen.

 

Aandachtspunten

Mijn werk bevindt zich op het grensvlak van documentaire en fictie. Mijn familieleden zijn mijn vaste modellen. Soms kies ik ook voor andere mensen als ze me aan mezelf of aan mijn familieleden doen denken. Bij mijn modellen ga ik op zoek naar een bepaalde houding, motoriek van de handen en blik in de ogen die me het beeld verschaffen van een klein, onzeker, onderdanig, bijna kinderlijk menstype. Met dat beeld ga ik aan de slag waarbij ik ook zijn tegenhanger tegenkom: een open, onschuldig, creatief en daardoor groots mens. Het beeld dat ik zoek, komt uit het model zelf en zit vol met tegenstellingen. Een gespannen houding maar wel één die op weg is naar ontspanning. Het model keert zich naar je toe maar ook van je af. De blik is naar binnen gericht maar het lijkt alsof diegene jou aankijkt. Ook kun je de vinger niet op zijn/haar emoties leggen. Het licht houd ik neutraal. Het drama is al genoeg aanwezig in mijn onderwerpen. Er is geen tijds- of plaatsaanduiding. Mijn modellen staan zonder enige houvast in een lege ruimte. Ook neem ik mijn foto’s van onderaf. Zo komen ze op een podium terecht en nemen daardoor monumentale proporties aan.

 

Werkwijze

De juiste foto teken ik met behulp van een uitvergroting op mijn beeldscherm puntje voor puntje in kleurpotlood na op papier. Het is een tijdrovend proces. Aan de ene kant zou ik willen dat het sneller ging. Aan de andere kant heb ik het nodig om dat wat ik gezien heb te doorgronden en om details uit te werken. Ik loop alles langs: ogen, mond, neus, wangen, oren, haren, hals, schouders, armen, handen, buik, kruis, benen, knieën, voeten. Ik kruip als het ware in de huid van mijn modellen en voel aantrekking, afstoting, ongemak, angst, verdriet, liefde, schoonheid en kracht. Op het laatst voel en zie ik niets meer, dan ben ik alleen nog maar puntjes aan het zetten. Ik stop als ik de juiste dichtheid heb bereikt. Mijn tekeningen wil ik transparant en zacht houden. Het is een verwijzing naar een gevoel van kwetsbaarheid; het niet hebben van een pantser, schild of masker. Mijn kleurgebruik wordt bepaald door mijn potloden die zich moeilijk laten mengen en door wat ik op mijn beeldscherm zie. Het wordt echter niet alleen door mijn techniek bepaald, ik houd ook van pure, zoete kleuren. Ze doen me denken aan diezelfde kindertijd die toch ook mooi was. Alles lag nog open en ik kon lekker wegdromen.

(portretfoto: Ferry Wieringa)

Opleiding

1992 – 1995

Koninklijke academie van Beeldende kunsten in Den Haag: diploma grafisch ontwerpen.

2000 – 2001 

Koninklijke academie van Beeldende kunsten in Den Haag: 1 jaar fotografie

2004 – 2007 

Gerrit Rietveld Academie in Amsterdam: diploma fotografie.

 

Beurzen

2009

Startstipendium, Fonds BKVB

 

Nominaties

2023

De Nederlandse Portretprijs

2021

De Nederlandse Portretprijs

 

Publicaties

2023

Z! De Amsterdamse Straatkrant, nr. 13,  ‘23 koppen koffie op een dag’ (i.s.m. schrijver/journalist Ferry Wieringa)

Missen als een ronde vorm, Hanne Hagenaars (afbeelding van het portret van neef Sjaak + tekst, pg.266/267).

2022

Hard//hoofd, fragmenten uit de verhalen van drie postbodes (i.s.m. schrijver/journalist Ferry Wieringa)

Z! De Amsterdamse Straatkrant, nr. 10,  ‘De post heeft me gemaakt tot wie ik ben’ (i.s.m. schrijver/journalist Ferry Wieringa)

Z! De Amsterdamse Straatkrant, nr. 13,  ‘Opstaan om 03.15 uur’ (i.s.m. schrijver/journalist Ferry Wieringa)

2021

Kunstenaar Magazine, nr. 148 (interview).

2019

Hard//hoofd, onderdeel van de tentoonstelling Familie Overdijk. (i.s.m. schrijver/journalist Ferry Wieringa). 

De staatskrant, buurtkrant van Amsterdam West. (tekst: schrijver/journalist Ferry Wieringa).

2017

Kunstblijfteenraadsel.nl, een blog over kunst van Paul Voors.

Kunstkrant Hidden Times, een uitgave van de Bierumerschool te Bierum. (tekst: Guus Muller Monica tekent)

2015

Dead Darlings#8 Occupational hazard, Catalogus.

 

Solo-exposities

2022

Team 7 – De mannen en vrouwen van de post, Kunsttraject Amsterdam, Staatsliedenbuurt.

2019

Familie Overdijk, Kunsttraject Amsterdam, Zeeheldenbuurt.

2017

Met het mes schilde hij anders alleen appels, Moira Expositieruimte, Utrecht.

2013

My Family and I, I and My Family, Diderot13D (opgeheven), Amsterdam. 

 

Groepsexposities

2023 

Het portret, De Nederlandse Portretprijs 2023, Slot Zeist.

2022

Goodlooking Ruurlo, een ontmoeting met de hedendaagse portretkunst, Ruurlo.

2021

Van top tot teen, Fotografiewedstrijd Zeeheldenbuurt, Amsterdam.

De Nederlandse Portretprijs 2021, Slot Zeist. 

2020

De Muze, Het weekend van het portret, De Nederlandse Portretprijs, Loods 6, Amsterdam.

2017

Sunday Essambly#8, Goed nieuws, alternatieve kerkdienst in Amsterdam. 

Tekenkabinet, Amstelpark, Amsterdam.

Tekenkabinet, 1ste lustrumeditie, Museum Waterland, Purmerend. 

2016

Tekenkabinet in de huiskamer, Kalkmarkt, Amsterdam.

Tekenkabinet in Nieuw Dakota, Amsterdam.

Tekenkabinet, This art fair, Beurs van Berlage, Amsterdam.

2015

Tekenkabinet, Kunstenhuis, Amsterdam.

Tekenkabinet, Museum Waterland, Purmerend.

Dead Darlings#8, Occupational Hazard, Looiergracht 60, Amsterdam.

2014

Tekenkabinet, Bornhout, Amsterdam.

Tekenkabinet, Museum Waterland, Purmerend.

2013

Ladywall, Galerie Diana Lepelaar, Leiden.

2011

Anoniem gekozen, ZomerexpoGemeentemuseum Den Haag.

2010

Wat een portret!, Stichting Open Stal, Oldeberkoop, Friesland.

2007

Eindexamen Gerrit Rietveld Academie, Amsterdam.

2006

A one-picture show, Chielerie,  Amsterdam.

2005

First year presentation, De Veemvloer, Amsterdam.

A0 from Istanbul, Foam, Amsterdam.

2004

Stichting Beeldend Gesproken, Loods 6, Amsterdam.

 

Geschreven artikelen

2012

Knipperen met je ogen, een door mij geschreven essay, Mister Motley

 

Nevenactiviteiten

2004 – 2007

Freelance fotograaf voor Z! De amsterdamse straatkrant, Amsterdam.

2001 – 2004

Freelance fotograaf voor Haags straatnieuws, Den Haag.